Stoppen met roken? Je hoeft het niet alleen te doen!

Eerst kennismaken, dan stoppen

Wie zich aanmeldt voor begeleiding bij het stoppen met roken, vindt het vaak best spannend om bij Nicole binnen te stappen. Sommige mensen hebben zelfs vlak voor hun afspraak nog snel een laatste sigaret gerookt. Alsof ze bij binnenkomst meteen moeten stoppen.

“Dan zeg ik altijd: dat was helemaal niet mijn doel”, vertelt Nicole lachend. “We beginnen met kennismaken. Ik wil weten waarom iemand wil stoppen, hoeveel iemand rookt en hoe het rookgedrag eruitziet. Wat zijn de momenten waarop je een sigaret opsteekt? Wat vind je er fijn aan en wat zijn de nadelen?”

In dat eerste gesprek is er alle ruimte om het verhaal te vertellen en samen te bekijken wat iemand nodig heeft. Misschien zijn nicotinepleisters of andere hulpmiddelen geschikt. Misschien is begeleiding zonder hulpmiddelen een optie. Er is geen standaardaanpak: Nicole kijkt samen met iedere patiënt wat het beste past.

Een sigaret is soms meer dan nicotine

Waarom is stoppen met roken zo moeilijk? Volgens Nicole zit dat niet alleen in de verslaving aan nicotine. Roken is vaak verweven met het dagelijks leven. Een sigaret bij de koffie, na het eten of tijdens een stressvol moment: het zijn gewoontes die zich in de loop van de jaren hebben opgebouwd.

“Je hebt verbindingen gemaakt in je hersenen tussen bepaalde momenten en de sigaret. Die verdwijnen niet zomaar. Je moet nieuwe gewoontes aanleren.”

Als longverpleegkundige weet Nicole hoe groot de invloed van roken op de gezondheid kan zijn. Maar ze weet ook dat kennis over de risico’s niet altijd voldoende is om te stoppen. Daarvoor is het belangrijk om te begrijpen welke rol roken in iemands leven speelt. Daarom neemt ze de tijd om samen met patiënten moeilijke momenten in kaart te brengen. Wanneer is de behoefte aan een sigaret het grootst? En wat kun je op zo’n moment doen in plaats van roken?

Patiënten krijgen een werkboekje waarin ze hun persoonlijke plan kunnen vastleggen. Dat klinkt misschien wat schools, maar juist op een moeilijk moment kan zo’n plan helpen. Als je op dat moment even niet weet wat je kunt doen, hoef je het niet ter plekke te bedenken.

“Die moeilijke momenten kan ik niet voor je wegnemen. Maar we kunnen wel samen bedenken wat je op zo’n moment in plaats daarvan kunt doen.”

Een stopdag geeft houvast

Tijdens het eerste gesprek spreken Nicole en de patiënt samen een stopdag af. Vaak is dat ongeveer een week later. Die tijd geeft ruimte om zich mentaal voor te bereiden en alvast na te denken over de veranderingen die eraan komen.

Ook de begeleiding gaat daarna verder. Nicole plant het liefst al in de week van de stopdag een vervolgafspraak. Hoe gaat het? Welke momenten zijn lastig? En wat helpt om vol te houden?

De gesprekken daarna zijn korter en richten zich vooral op de ervaringen van de patiënt. Soms zijn een paar gesprekken voldoende. Anderen hebben meer begeleiding nodig. Dat verschilt per persoon.

Waarom stoppen soms voelt als afscheid nemen

Voor Nicole is het belangrijk om te begrijpen welke plek roken in iemands leven heeft. Want een sigaret is niet altijd alleen een gewoonte. Voor sommige mensen is het een vast rustmoment, een manier om met stress om te gaan of iets waar ze op terugvallen als het moeilijk wordt.

“De sigaret is er altijd voor je, zeggen mensen weleens. Als er iets gebeurt, is die er weer. Daarom stuur ik patiënten ook een afscheidsbrief van de sigaret. Dat klinkt misschien gek, maar je neemt afscheid van iets wat lange tijd een belangrijke plek in je leven heeft gehad.”

Dat afscheid kan best moeilijk zijn. Zeker als iemand al veel aan zijn hoofd heeft. Nicole merkt dat de begeleiding de afgelopen jaren intensiever is geworden. Mensen hebben soms ook te maken met psychische of lichamelijke problemen die het stoppen ingewikkelder maken. “Juist dan is het belangrijk om zonder oordeel te luisteren en samen te zoeken naar wat wél helpt,” aldus Nicole.

Stoppen heeft altijd zin

Een veelgehoorde gedachte is dat stoppen weinig zin meer heeft als je al jarenlang rookt. De schade die roken heeft veroorzaakt, is immers niet altijd meer terug te draaien. Toch kan stoppen ook na vele jaren voordelen hebben. Nicole ziet bovendien dat mensen al vrij snel veranderingen opmerken. “Binnen een week vertellen mensen soms dat ze beter ruiken en proeven. Dat zijn mooie momenten, want dan merken ze zelf wat stoppen oplevert.”

Ook op de langere termijn kan stoppen gezondheidsvoordelen geven. Hoe snel iemand verbetering merkt, verschilt per persoon. En hoewel de eerste periode soms pittig is, hoeft een moeilijk moment niet te betekenen dat stoppen mislukt. Mocht iemand toch weer gaan roken, dan betekent dat niet dat alle eerdere inspanningen voor niets zijn geweest. Het kan juist een moment zijn om te kijken wat er gebeurde en wat een volgende poging kan helpen.

Hulp vragen is geen zwakte

Nicole begeleidt mensen die al vaker zelf hebben geprobeerd te stoppen. Ze begrijpt dat het een grote stap kan zijn om hulp te zoeken. Soms denken mensen dat ze het zelf moeten kunnen, of zijn ze bang dat een stopcoach met een opgeheven vingertje klaarstaat.

“Dat is echt niet nodig. Ik zit hier niet om mensen te vertellen wat ze fout doen. We doen het echt samen.”

Ook de mensen om je heen kunnen een belangrijke rol spelen. Vertel bijvoorbeeld aan familie, vrienden of collega's dat je gaat stoppen. Zo weten zij wat er speelt en kunnen ze rekening met je houden. Spreek samen af wat helpt op moeilijke momenten. Misschien is dat even afleiding zoeken, een wandeling maken of gewoon iemand die je eraan herinnert waarom je bent begonnen.

En misschien wel het belangrijkste: benader elkaar positief. Een aanmoediging kan veel meer helpen dan kritiek.

Zet die eerste stap

Of je nu voor het eerst wilt stoppen of al meerdere pogingen achter de rug hebt: je hoeft het niet alleen te doen. Met persoonlijke begeleiding, een plan voor moeilijke momenten en passende hulpmiddelen wordt het makkelijker om stap voor stap nieuwe gewoontes op te bouwen.

Nicole heeft dan ook een duidelijke boodschap voor iedereen die twijfelt: “Gewoon doen. Wij zijn er om je te helpen.”

Wil je stoppen met roken? Je kunt je aanmelden voor begeleiding via HCWB. Samen met een stopcoach bekijk je welke aanpak bij jou past. Via deze link vind je meer informatie: Stoppen met roken | Huisartsencoöperatie West-Brabant.