Behandelingen bij uitgezaaide prostaatkanker

Watchful waiting

Soms is de kans zeer klein dat u ooit problemen zal ondervinden van prostaatkanker. Het doel van watchful waiting (Nederlands: afwachtend beleid) is ongemak en bijwerkingen van behandelingen te vermijden, en alleen in te grijpen als de ziekte problemen gaat geven. Er wordt op dit moment dus geen behandeling opgestart.

 

Antihormonale therapie

Prostaatkankercellen groeien onder invloed van het hormoon testosteron. Testosteron is het mannelijk hormoon dat zorgt voor de ontwikkeling van de mannelijke geslachtskenmerken en beïnvloedt de spier- en botkwaliteit. Testosteron wordt vrijwel volledig aangemaakt in de zaadballen. Antihormonale therapie onderdrukt de aanmaak van testosteron en remt op die manier de groei en deling van de prostaatkankercellen.

Er zijn twee soorten antihormonale therapie:

  • Chirurgie
    Operatief verwijderen van het zaadbalweefsel uit beide testikels dat testosteron produceert. Het vlies om de zaadballen en de bijballen kunnen indien gewenst blijven zitten. Deze operatie kan met een ruggenprik of onder algehele verdoving plaatsvinden. Het nadeel is dat voor sommige mannen een chirurgische castratie emotioneel zwaar kan zijn. Het voordeel van een operatie is dat u niet de rest van uw leven behandeld moet worden met injecties of pillen.
  • Medicatie
    Er bestaan zowel injecties (vaak 1 keer per 3 maanden) als pillen (dagelijks) die u kan krijgen die de aanmaak van het testosteron in de zaadballen onderdrukken als een vorm van chemische castratie.

Uw uroloog zal met u de voor- en nadelen bespreken en uitleggen wat in uw geval de meest geschikte soort antihormonale therapie is.

Bijwerkingen

De meest voorkomende bijwerkingen van antihormonale therapie zijn:

  • Opvliegers
  • Gewichtstoename
  • Afname van lichaamsbeharing
  • Pijnlijke zwelling van de borsten
  • Minder zin om te vrijen
  • Erectiestoornissen 
  • Stemmingsveranderingen: bijvoorbeeld neerslachtigheid
  • Afname van spierkracht
  • Botontkalking
  • Gewrichtsklachten
  • Hoofdpijn
  • Vermoeidheid

Bespreek bijwerkingen van antihormonale therapie altijd met uw arts of urologie verpleegkundige. Leefstijladviezen of medicatie kunnen de bijwerkingen soms voorkomen of verminderen.

Soms is het ook mogelijk een pauze in de antihormonale therapie in te lassen. Dit heet een intermitterende behandeling. U krijgt dan een tijd wel en een tijd geen antihormonale therapie in injectie- of pilvorm. Onderzoek heeft aangetoond dat een tijdelijke onderbreking van antihormonale therapie bij uitgezaaide prostaatkanker bijwerkingen doet afnemen, maar geen invloed op de levensduur heeft.

Uitwendige bestraling

Bij uitwendige bestraling wordt de prostaat bestraald van buiten het lichaam door een bestralingsapparaat. Er wordt zo nauwkeurig mogelijk bestraald op de prostaat en de eventuele lymfeklieren. De omliggende gezonde organen zoals de blaas en de darmen ondervinden ook invloed van deze straling. De straling heeft echter de meeste invloed op de kankercellen, omdat deze gevoeliger zijn voor straling dan gezond weefsel. Bovendien kan gezond weefsel beter herstellen van de bestraling dan tumorweefsel.

De bestralingen vinden plaats in de dependance van het ZRTI (Zuidwest Radiotherapeutisch Instituut) bij het Bravis ziekenhuis in Roosendaal. De radiotherapeut van het ZRTI bespreekt het schema van bestralingen met u, deze bestaan uit dagelijks bestralingen gedurende enkele weken. Mogelijke bijwerking bij uitwendige bestraling op de prostaat zijn onder andere: plasproblemen, ontlastingsproblemen en erectieproblemen.

In geval van sterke verdenking op uitzaaiingen naar de lymfeklieren kan het zijn dat geadviseerd wordt om eerst operatief de lymfklieren in het kleine bekken te verwijderen. Dit wordt met een robot-geassisteerde kijkoperatie uitgevoerd in het Bravis ziekenhuis in Bergen op Zoom.

Daarnaast kan op basis van bepaalde kenmerken (TNM-classificatie, Gleason-score, PSA-waarde) worden geadviseerd om de bestraling te combineren met antihormonale therapie. Dit kan gedurende 6 maanden tot 2 jaar nodig zijn om uw kans op genezing te verhogen.

De radiotherapeut kan u hier meer over vertellen tijdens een informatief gesprek.

Na de bestraling blijft er geen straling in het lichaam achter, u bent dus niet radioactief. Er komt ook geen straling vrij in zweet, urine, ontlasting of sperma. Meer informatie over radiotherapie kunt u vinden op de website van het ZRTI.

Androgeenreceptor-gerichte middelen

In geval van uitgezaaide prostaatkanker kan gekozen worden voor aanvullende androgeenreceptor-gerichte middelen (Abiraterone en Enzalutamide) bovenop de standaard antihormonale behandeling. Deze kunnen zowel in eerste lijn als in tweede lijn worden gekozen afhankelijk van uw situatie. De androgeenreceptor-gerichte middelen onderdrukken de prostaatkanker maximaal en werken levensverlengend. Deze medicatie wordt ingenomen in pilvorm.

De oncoloog kan u hier meer over vertellen tijdens een informatief gesprek.

 

Chemotherapie

In geval van uitgezaaide prostaatkanker kan gekozen worden voor chemotherapie om de ziekte maximaal af te remmen. Dit vindt altijd plaats in combinatie met antihormonale therapie. In geval van fitte patiënten met hoog-volume uitgezaaide ziekte wordt dit soms in vorm van trippel therapie gedaan in combinatie met zowel antihormonale therapie als een androgeenreceptor-gericht middel (Abiraterone).

Chemotherapie bij prostaatkanker bestaat in eerste lijn uit Docetaxel. Dit medicijn wordt toegediend via een infuus. Dit medicijn doodt kankercellen doden en remt hun celdeling. Ze kunnen op bijna alle plaatsen kankercellen bereiken. 

Chemotherapie wordt in het Bravis ziekenhuis toegediend in het Oncologie Centrum in Roosendaal.