“Betere communicatie zorgt voor betere zorg”

De aanleiding voor de training ontstond jaren geleden, vertelt IC-verpleegkundige Carla de Koeijer. “Een nieuwe collega miste vooral een stukje communicatie in risicovolle situaties. Zij is daarmee aan de slag gegaan.” Ook op de SEH leefde de behoefte. SEH-arts Addy Romme: “We doen al veel scenariotrainingen, maar daarin ontbrak echt een stuk Crew Resource Management (CRM). Dus: hoe werk je optimaal samen als team? Hoe communiceer je helder en effectief? Dankzij een subsidie konden we dat nu samen met IC/CCU en OK oppakken.” 

Van luchtvaart naar zorg 
CRM vindt zijn oorsprong in de luchtvaart, waar het wordt ingezet om menselijke fouten te minimaliseren. Die principes blijken ook in de zorg waardevol. Teamleider SEH Barry Dirven legt uit: “In een acute situatie zijn veel mensen tegelijk met één patiënt bezig. Dan kan het gebeuren dat een opdracht niet goed wordt opgepakt. Met CRM spreek je dat expliciet uit. Dus: ‘Ik hoor je, ik ga het doen.’ Zo voorkom je misverstanden.” De training richt zich dan ook niet op medische handelingen, maar juist op communicatie en samenwerking. Addy: “Denk aan briefings vooraf, duidelijke taakverdeling, het herhalen van instructies en evaluatie achteraf. Even stilstaan bij: waar staan we nu en wat is de volgende stap?” 

De puntjes op de i 
Veel van die elementen waren al bekend op de werkvloer, maar kregen nu meer structuur. Carla: “Je merkt dat we veel dingen al deden, maar de puntjes op de i ontbraken. Zeker op drukke momenten kan communicatie versloffen. Door de training en jezelf terugzien op beeld, word je je daar veel bewuster van.” 

Ook het bespreekbaar maken van je eigen situatie is een belangrijk onderdeel. “Als je niet lekker in je vel zit, heeft dat invloed op je handelen”, zegt Carla. “Het is belangrijk dat je dat kunt aangeven.” Op de OK lag het accent weer net anders, vertelt anesthesiemedewerker Bonita Huibrechtse: “Wij werken al met briefings en time-outs, maar in acute situaties werk je met meerdere teams tegelijk. Dan is het cruciaal dat je dezelfde ‘taal’ spreekt en weet wie de leiding heeft.” 

Maatwerk per afdeling 
Hoewel het traject gezamenlijk werd gestart, werd er uiteindelijk per afdeling getraind. “De scenario’s verschillen simpelweg te veel”, zegt Barry. “Een OK-patiënt is echt anders dan iemand die net op de SEH binnenkomt. Maar als je de basisprincipes kent, kun je die overal toepassen.” In totaal volgden alle betrokken medewerkers, van verpleegkundigen tot artsen, de training. Inmiddels worden de eerste effecten zichtbaar op de werkvloer. Barry: “We zien dat mensen nu echt even stoppen voor een ‘tien-voor-tien’-moment, waarop de situatie wordt doorgenomen. Dat gebeurde eerder minder bewust.” Bonita herkent dat: “Het leeft op de afdeling. Soms begint het met een grapje: ‘Zullen we even een tien-voor-tien doen?’, maar ondertussen gebeurt het dus wel.” 

 Blik op de toekomst 
De eerste evaluaties zijn geweest en leveren waardevolle inzichten op voor het vervolg. Zo is er behoefte aan verdere verdieping in communicatievaardigheden. Bonita: “Hoe spreek je iemand aan? Wat als je dat lastig vindt? Daar gaan we in kleine groepen mee oefenen.” Een belangrijk pluspunt van het traject is dat het ook intern wordt geborgd. Addy: “Een deel van het kernteam is opgeleid tot trainer. Daardoor kunnen we deze trainingen in de toekomst zelf blijven geven en doorontwikkelen.” Zorgmanagers Annemieke Wijnja, William Minderhoud en Marcel Swijnenburg kijken met trots terug: “Dit is echt een gezamenlijk succes, maar vooral dankzij de inzet van de medewerkers die in het kernteam zitten.” En uiteindelijk profiteert vooral de patiënt, benadrukt Addy: “Betere communicatie zorgt voor meer rust, een duidelijker behandelplan en dus betere zorg. Daar doen we het voor.”